Lars Moratis

Op zich niet zo erg, want als er ergens stof op ligt, zit er blijkbaar onvoldoende beweging in. Het vroegere ministerie van VROM becijferde halverwege 2010 al dat het duurzame inkoopbeleid van de Nederlandse overheid het bedrijfsleven zo’n 170 miljoen euro extra kostte; het Actal-onderzoek komt op minimaal eenzelfde bedrag uit. Daarnaast zou de overheid slecht communiceren over wijzigingen in criteria, kan het gebrek aan controle op naleving van de criteria leiden tot valse concurrentie en zijn criteria alleen gericht op producten in plaats van (ook) op bedrijfsprocessen.

Duurzaam inkopen zorgt al met al voor onnodige regeldruk en de gewenste innovatie blijft uit, aldus Actal. Ook overlappen de criteria in sommige branches met criteria uit bestaande wet- en regelgeving. Duurzaam inkopen op basis van duurzaamheidscriteria zou daarom moeten worden gestaakt en fundamenteel moeten worden herzien.

MVO Nederland en het duurzame bedrijvennetwerk de Groene Zaak herkennen zich echter niet in het Actal-onderzoek. ‘Wij zien dat de overheid haar doelstellingen juist sneller, beter en goedkoper kan realiseren door een groter beroep te doen op de markt en door substantieel méér duurzaam in te kopen’, reageerde Marga Hoek van de Groene Zaak. Ze was het wel eens met Actal dat de tientallen miljarden euro’s aan overheidsinkopen veel effectiever benut moeten worden.
Dat is een breder gedeelde opvatting: veel partijen zijn het erover eens dat de manier waarop Nederland nu invulling geeft aan duurzaam inkopen, niet de juiste is en dat de overheid niet consequent is (zie ook Pepper 1 - 2011). Het initiatief is goed, maar de uitwerking deugt niet.

Om het kind niet met het badwater weg te gooien, hebben MVO Nederland, VNO-NCW en MKB Nederland de handen ineen geslagen en staatssecretaris Atsma voorgesteld om een voorstel te schrijven over hoe het wel kan. Een slimmer plan voor duurzaam inkopen, dat bedrijven niet opzadelt met onnodige regeldruk, dat innovatie beloont en winst oplevert voor mens, milieu en bedrijven: duurzaam inkopen 2.0 dus.

De gemeente Eindhoven kan hierbij als lichtend voorbeeld dienen. Bij een aanbesteding voor kledinginzameling had maar liefst 60 procent van haar gunningscriteria te maken met MVO. De potentiële opdrachtnemer werd beoordeeld op de duurzaamheid van zijn bedrijfsprocessen, inclusief verwijzingen naar ISO 26000. En zelfs zijn lokale maatschappelijke betrokkenheid speelde mee in de beoordeling.

En er zijn meer van dergelijke, kleinschalige, voorbeelden te vinden. Duurzaam inkopen 2.0 bestaat al – en dat is een goed begin. Let’s hit the ground running.